-
Abaft (Kıç Tarafa Doğru)
Geminin kıç (arka) tarafına doğru olan yön referansı.
-
Amidships (Vasat)
Geminin tam orta kısmı.
-
Ara Nokta (Waypoint - WPT)
Navigasyon ve rota planlaması için bir referans noktası olarak kullanılan deniz haritası üzerindeki belirli bir koordinatlar seti.
-
Azimut (Semt - Zn)
Gözlemciden bir gök cismine olan gerçek kerteriz veya yatay yön.
-
Balast Suyu
Yeterince ağır kargo taşımadığı durumlarda geminin stabilitesini, dengesini ve yapısal bütünlüğünü iyileştirmek (ve pervaneyi suya batırmak) için geminin balast tanklarına pompalanan deniz suyudur.
-
Bathymetry (Batimetri)
Okyanus, deniz veya göl tabanlarının su altı derinlik ölçüm bilimi.
-
Baş (Forward / Pruva)
Geminin ön tarafını; baş bodoslama, demirlerin bulunduğu alanı (baş kasara) ve ileri gidiş yönünü (pruva) ifade eder.
-
Baş Pervane (Bow Thruster)
Gemi yanaşma/kalkma manevraları sırasında baş (veya kıç) tarafı sancağa/iskeleye iterek geminin yüksek manevra kabiliyetine sahip olmasını sağlayan enine itme pervanesidir.
-
Bearing (Kerteriz)
Gözlemciye göre bir nesnenin yatay yönü.
-
Bilge (Sintine)
Gemi teknesinin iç kısmındaki en düşük seviyeli alan.
-
Binnacle (Pusula Dolabı)
Geminin manyetik pusulasını barındıran kaide.
-
Bollard Pull (Çekme Kuvveti)
Genellikle römorkörlerin sıfır hızda maksimum su içi itme/çekme kapasitesini (çekme gücünü) belirten standart mühendislik ölçüsüdür. Tonaj cinsinden ifade edilir.
-
Breadth / Beam (Genişlik)
Geminin en geniş noktasındaki eni.
-
Bridge / Wheelhouse (Köprüüstü)
Geminin komuta merkezi.
-
Bulk Cargo (Dökme Yük)
Tahıl, kömür, cevher gibi ambalajsız dökme yükler.
-
Bunker İkmali (Yakıt Alma)
Geminin ana makine ve jeneratörleri için yakıt (bunker) stoklama işlemidir. Özellikle deniz kirliliğini (yakıt taşmasını) önlemek adına son derece katı güvenlik prosedürleri eşliğinde yapılır.
-
Bunkers (Yakıt)
Geminin kendi seyri için kullandığı yakıt.
-
Bölme Boydesi (Bulkhead / Perde)
Geminin gövdesi içinde yer alan dik (dikey) duvarlardır. Gemi gövdesine yapısal mukavemet sağlarlar; özellikle bir hasar anında suyun tüm gemiye yayılmasını engelleyen su geçirmez (watertight) perdeler en hayati olanlarıdır.
-
Büyük Daire Seyri
Geminin bir büyük daire yayı (kürenin merkezinden geçen bir düzlemle kesişimi) boyunca yönlendirilmesi pratiği. Bu, dünya üzerindeki iki nokta arasındaki olası en kısa mesafeyi temsil eder.
-
Cable Length (Gomina)
1 deniz milinin onda birine eşit uzunluk birimi.
-
Capesize Gemiler
Panama ve Süveyş kanallarından geçemeyecek kadar büyük (veya derin çekimli) olan; okyanuslar arası devasa boyutta kargo (cevher/kömür) taşımak için Ümit Burnu (Cape of Good Hope) etrafından dolaşmak zorunda olan dev gemilerdir.
-
Capstan (Irgat / Fener)
Halat manevraları için kullanılan dikey dönüşlü vinç.
-
Course Over Ground (COG)
Yere (deniz tabanına) göre yapılan gerçek rota.
-
Coğrafi Konum (GP)
Belirli bir Zaman anında doğrudan bir gök cisminin altında bulunan Dünya üzerindeki nokta.
-
CPA ve TCPA
En Yakın Yaklaşma Noktası (CPA), hareket halindeki iki gemi arasındaki minimum mesafedir. En Yakın Yaklaşma Noktasına Kalan Zaman (TCPA), bu minimum mesafeye ulaşılana kadar kalan süredir. Çatışmayı önlemek için esastır.
-
Cross Track Error (XTE)
Planlanan rotadan olan sapma (dik) mesafesi.
-
Davit (Matafora)
Can filikalarını indirmeye yarayan uzantılı vinç.
-
Deplasman
Yüzen bir geminin taşırdığı suyun toplam hacmi veya ağırlığı. Arşimet prensibine göre bu, geminin ve içindeki her şeyin toplam gerçek ağırlığına eşittir.
-
Derrick (Bumba / Vinç)
Yük donanımı (dikme vinç).
-
Dinamik Konumlandırma (DP - Dynamic Positioning)
Açık denizde petrol sondajı, kablo döşeme vb. işlemler sırasında rüzgar, dalga ve akıntıya rağmen geminin kendi baş-kıç ve ana pervanelerini kullanarak sadece bilgisayar kontrolüyle tam koordinatta sabit kalmasını sağlayan sistemdir.
-
Dispeç (Despatch)
Geminin üzerinde anlaşılan bekleme süresinden (laytime) daha kısa bir sürede (erken) yüklenmesi veya tahliye edilmesi durumunda, donatanın kiracıya ödediği başarı/erken bitirme primidir.
-
Draft Markaları
Geminin su hattı ile omurgasının altı arasındaki dikey mesafeyi göstermek amacıyla geminin baş, vasat (orta) ve kıç taraflarında bordaya boyanmış (veya kaynaklanmış) metrik/emperyal rakamlardır.
-
Draft Sörvey
Yükleme veya tahliye operasyonundan önce ve sonra geminin draft markalarını okuyarak ve hidrostatik tablolar kullanarak deplasman değişikliklerini hesaplayarak yüklenen kargo ağırlığını belirlemeye yarayan ticari yöntem.
-
Dunnage (Daneç)
Yükü korumak/ayırmak için kullanılan takoz malzemesi.
-
Dökme Yük Gemisi (Bulk Carrier)
Tahıl, kömür, maden cevheri ve çimento gibi paketlenmemiş dökme yükleri ambarlarında taşımak üzere özel olarak tasarlanmış ticaret gemisidir.
-
ECDIS (Elektronik Harita Gösterimi)
Elektronik Harita Görüntüleme ve Bilgi Sistemi. IMO düzenlemelerine uygun olan, kâğıt seyir haritalarına alternatif (veya ana unsur) olarak kullanılan coğrafi navigasyon sistemidir.
-
Echo Sounder (İskandil)
Sonar ile derinlik ölçen seyir cihazı.
-
Fathom (Kulaç)
Yaklaşık 1.83 metrelik denizcilik ölçü birimi.
-
Flotsam
Batan gemiden su yüzeyine çıkan enkaz veya yük.
-
Fribord (Serbest Borda)
Geminin su yüzeyi (su hattı) ile ana güvertesi (fribord güvertesi) arasında kalan dikey mesafedir. Geminin emniyetle batmamak için sahip olduğu yedek yüzdürme kabiliyetini temsil eder.
-
Galley (Kuzine)
Geminin mutfağı.
-
Gemi Güvenlik Planı (SSP)
Gemideki kişileri ve yükü korumak için gemideki önlemlerin uygulanmasını sağlamak amacıyla ISPS Kodu altında geliştirilen belgelenmiş bir plan.
-
Gemi Kumanyacısı (Kumanya Şirketi)
Limanlara yanaşan gemilerin mürettebatı için yiyecek, taze su, donanım, teknik yedek parça ve harcanabilir malzeme (boya vb.) tedarik eden uzmanlaşmış perakende tedarikçilerdir.
-
Gros Tonaj (Groston - GT)
Geminin bir ağırlığı değil, tamamen kapalı iç hacminin (büyüklüğünün) doğrusal olmayan, formüle dayalı bir ölçüsüdür. Liman vergileri ve personel donatı belgeleri bu hacim değerine göre kesilir.
-
Gyrocompass (Cayro Pusula)
Dünyanın dönüşüyle çalışan, manyetik olmayan pusula.
-
GZ Eğrisi (Doğrultucu Kol Eğrisi)
Geminin statik stabilitesinin grafiksel bir gösterimi olup, çeşitli yatma açılarındaki doğrultucu kolu (GZ) gösterir.
-
Göksel Seyir (Astronomik Seyir)
Güneş, ay ve yıldızlar gibi gök cisimlerinin gözlemlenmesi kullanılarak konum sabitleme uygulaması.
-
Gövde Hatası (Index Error)
Gösterge ve ufuk aynaları sıfırda mükemmel paralelde olmadığında oluşan mekanik bir sekstant okuma hatası.
-
Göz Yüksekliği (Dip)
Gözlemcinin gözünün deniz seviyesinden dikey yüksekliği, Dünya eğriliği için sekstant yüksekliğini düzeltmek (Dip) için kullanılır.
-
Hava Draftı (Air Draft)
Su yüzeyi ile geminin gökyüzündeki en yüksek noktası (genellikle ana direğin/mastın tepesi) arasındaki dikey mesafedir. Köprülerin veya elektrik kablolarının altından güvenle geçmek için hayati öneme sahiptir.
-
Heading (Pruva)
Geminin o an fiziki olarak baktığı yön.
-
Irgat (Windlass)
Elektrik veya hidrolik motorla çalışan, geminin çok ağır olan demirlerini (çapa) ve demir zincirlerini denize atmak (funda) veya denizden çekmek (vira) için baş tarafta bulunan kuvvetli tambur vincidir.
-
İskandil Borusu
Geminin ana güvertesinden, ulaşılması imkansız olan kapalı bir tankın en alt zeminine (omurgaya) kadar inen çelik borudur. Kaptanın veya mühendisin sıvının tam derinliğini şerit metre ile (manuel) ölçmesi için tek yoldur.
-
İskele (Port Side)
Gemi ileri (pruvaya) doğru bakarken geminin SOL tarafıdır. Geceleri seyir fenerlerinde her zaman Kırmızı renk ile belirtilir.
-
Kalan Süre (TTG)
Mevcut Yere Göre Hız (SOG) temel alınarak bir sonraki ara noktaya veya son varış noktasına ulaşmak için tahmin edilen kalan süre.
-
Keel (Omurga)
Gemi teknesinin en altındaki ana omurga taşıyıcısı.
-
Kerte Hattı (Rhumb Line)
Dünya yüzeyindeki tüm boylam meridyenlerini aynı açıyla kesen çizgi. Merkator projeksiyon haritasında düz bir çizgi olarak görünen sabit bir kerteriz yolunu temsil eder, ancak iki nokta arasındaki en kısa mesafe değildir.
-
Kesişim (Intercept)
Göksel seyirde Gerçek Gözlenen Yükseklik (Ho) ile Hesaplanan Yükseklik (Hc) arasındaki fark.
-
Kesişim Yöntemi (Intercept Method)
Bir pozisyon hattı oluşturmak için Göksel gözlemleri indirgeyen standart bir teknik (Marcq St. Hilaire yöntemi).
-
Knot (kt / Düğüm)
Saatte bir deniz miline karşılık gelen hız birimi.
-
Koferdam
İki tank veya bölme (örneğin yakıt tankı ile tatlı su tankı) arasında bırakılan boş yalıtım alanıdır. Bu boşluk duvar; zehirli gaz sızıntısına, klorlu su karışımına veya yangın sıçramasına karşı fiziksel bir bariyer engeli oluşturur.
-
Konum (Fix)
Geminin harita üzerinde belirlenen konumu, genellikle iki veya daha fazla pozisyon hattının (LOP) kesişimi ile elde edilir.
-
Konşimento (B/L - Bill of Lading)
Taşıyıcı (donatan) tarafından yükletene verilen; taşınan malların türünü, miktarını ve varış yerini detaylandıran ve yükün teslim alındığını gösteren hayati bir hukuki kıymetli evraktır.
-
Kıç (Aft / Pupa)
Pusula rotasından bağımsız olarak gövdenin arka tarafını (pervane/dümen bölgesi) ve geriye doğru gidilen yönü ifade eden terimdir.
-
Liman Devleti Kontrolü (PSC)
Geminin durumunun ve ekipmanının (Uluslararası sözleşmelere göre) gereksinimlere uygun olup olmadığını doğrulamak amacıyla yabancı bayraklı gemilerin ulusal limanlarda otorite tarafından denetlenmesidir.
-
Loça (Hawse Pipe)
Demir zincirinin geminin içinden dışarıya denize doğru uzanmasına izin veren ve demir çekildiğinde çapanın güvenle içine oturduğu/gömüldüğü çelik döküm borudur.
-
Marcq St. Hilaire (İntercept) Metodu
Yaygın olarak kullanılan bir göksel seyir (sight reduction) yöntemidir. Gök cismine doğru veya gök cisminden uzağa bir intercept mesafesi belirlemek için Varsayılan Pozisyon (AP) için Hesaplanan Yükseklik (Hc) ile Gerçek Gözlem Yüksekliğini (Ho) karşılaştırır.
-
Metasantrik Yükseklik (GM)
Bir geminin ağırlık merkezi (G) ile metasantr (M) noktası arasındaki mesafe. Pozitif bir GM, başlangıç statik stabilitesini gösterir; yani gemi yatırıldıktan sonra doğal olarak dik konumuna geri dönecektir.
-
Nautical Almanac (Gemici Almanağı)
GHA ve Deklinasyon dahil olmak üzere göksel seyir için kullanılan astronomik verileri (efemeris) içeren yıllık bir yayın.
-
Net Tonaj (Netton - NT)
Geminin ticari gelir getiren (faydalı kargo taşınabilen) hacminin hesaplanmış değeridir. Tüm tank ve ambarlardan güverte altı makine dairesi ve personel yaşam mahalleri çıkartılarak bulunur.
-
Omurga Altı Açıklığı (UKC)
Geminin gövdesinin en alt kısmı (omurga) ile deniz tabanı arasındaki dikey mesafe. Squat, gelgit ve dalga tepkisi gibi değişkenleri hesaba katarak UKC'yi doğru hesaplamak, karaya oturmayı önlemek için kritik öneme sahiptir.
-
Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS)
Geminin kimliğini, kesin konumunu, rotasını ve hızını VHF dalgaları üzerinden çevredeki diğer gemilere ve kıyı istasyonlarına anlık olarak yayınlayan otomatik izleme sistemidir.
-
Palamar Halatları (Bağlama Donanımı)
Gemiyi iskeleye, dolfine veya rıhtıma güvenle sabitlemek (bağlamak) için kullanılan kalın sentetik halatlar veya çelik halatlardır. Baş/kıç halatı, açmaz (breast) ve pring olmak üzere konfigüre edilir.
-
Panamax Gemisi
Orijinal Panama Kanalı kilit sistemlerinden (hazne boyutlarından) geçebilecek maksimum boyutlara göre özel olarak inşa edilmiş ticaret gemisi sınıfıdır.
-
Parakete Hesabı (Dead Reckoning)
Geminin akıntı veya rüzgar gibi dış unsurları hesaba katmadan, rotası ve sudaki hızı kullanılarak daha önce bilinen bir konumdan ilerletilmesiyle mevcut konumunun hesaplanması işlemidir.
-
Piggy Back Trafiği
Yetkili veri akışları ile birlikte hareket eden yetkisiz trafiği ifade eden bir siber güvenlik terimi.
-
Plimsoll Çizgisi (Yükleme Sınırı)
Geminin bordasında bulunan ve kargo ile yüklendiğinde geminin güvenli bir şekilde suya batabileceği maksimum derinliği (draft) gösteren referans işaretidir.
-
Pozisyon Hattı (LOP)
Nautik bir harita üzerinde bir geminin olası konumlarını temsil eden bir çizgi. İki kesişen LOP bir Fix (konum) oluşturur.
-
Ro-Ro (Tekelerlekli Yük Gemisi)
Otomobil, kamyon, treyler ve vagon gibi tekerlekli yükleri kendi tekerlekleri üzerinde gemiye bindirilip indirilmesi (Roll-on/Roll-off) prensibiyle taşıyan gemiler.
-
Rota Planlaması
Mesafe, hava, akıntılar ve seyir tehlikelerini göz önünde bulundurarak bir sefer için en uygun yolun seçilmesi süreci.
-
Sancak (Starboard)
Gemi ileri (pruvaya) doğru bakarken geminin ve köprüüstünün SAĞ tarafıdır. Geceleri seyir fenerlerinde her zaman Yeşil renk ile belirtilir.
-
Sefer Planı
Geminin güvenli ve verimli bir sefer yapmasını sağlamak için rıhtımdan rıhtıma geliştirilen kapsamlı bir Navigasyon planı.
-
Sefer Veri Kaydedicisi (VDR)
Havacılıktaki "kara kutu"nun denizcilikteki karşılığıdır. Olası bir deniz kazası soruşturmasında kullanılmak üzere gemideki çeşitli sensörlerden, radarlardan ve köprüüstü mikrofonlarından verileri toplayan kayıt cihazıdır.
-
Sekstant
Denizciler tarafından bir gök cismi ile görünen ufuk arasındaki açıyı ölçmek için kullanılan hassas bir optik alet.
-
Serbest Yüzey Etkisi
Gemi yalpa yaptıkça kısmen dolu (slack) tanklardaki sıvıların serbestçe hareket etmesinin neden olduğu istikrarsızlaştırıcı etki. Ağırlık merkezindeki bu sanal yükselme, geminin genel GM değerini düşürür.
-
Set ve Drift (Akıntı ve Düşme)
Okyanus akıntısı vektörlerini tanımlayan terimler. Set (Yön), akıntının aktığı gerçek yönü belirtirken, Drift (Sapma/Hız), bu akıntının hızını (genellikle knot cinsinden) belirtir.
-
Squat Etkisi
Sığ sularda hızla ilerleyen bir geminin gövdesinin altında oluşan düşük basınç alanı nedeniyle, geminin statik draftından daha derine çökmesine neden olan hidrodinamik fenomen.
-
Stabilite Durumu (Koşulu)
IMO stabilite kriterlerini karşıladığı matematiksel olarak doğrulanan belirli bir yükleme senaryosu (örneğin Kalkış Tam Yük, Varış Balast).
-
Starya Süresi (Laytime)
Bir seferlik çarter (voyage charter) sözleşmesinde kargonun yüklenmesi veya tahliye edilmesi için önceden izin verilen/anlaşılan toplam süredir (örn. 3 gün).
-
Stivador (Liman İşçisi)
Limanlarda gemilerin kargolarını yüklemekten, tahliye etmekten ve yükleri sabitlemekten (lashing) sorumlu olan, manuel iş gücü sağlayan rıhtım/liman işçisidir.
-
Su Çekimi (Draft)
Geminin omurgasının altından su hattına kadar olan dikey mesafe, geminin suda ne kadar derine oturduğunu gösterir.
-
Suezmax Gemisi
Süveyş Kanalı'nın derinlik ve genişlik limitlerine tam yük ile takılmadan geçebilecek en büyük gemi (genellikle 160.000 DWT kapasiteli ham petrol tankeri) boyutudur.
-
Sürastarya (Demurrage)
Geminin kararlaştırılan izin verilen süre (laytime) içinde yüklenememesi veya tahliye edilememesi nedeniyle gecikmesi durumunda, kiracı (charterer) tarafından donatana ödenen gecikme tazminatıdır.
-
Tahmini Varış Zamanı (ETA)
Bir geminin kılavuz istasyonuna, limana veya ara noktaya ulaşması beklenen hesaplanmış zaman.
-
TEU (Yirmilik Konteyner Eşdeğeri)
Konteyner gemilerinin ve liman terminallerinin kapasitesini tanımlamak için sıklıkla kullanılan uluslararası bir kargo kapasitesi birimi.
-
Uliç (Ullage)
Sıvı ile dolu olan bir tankın içerisinde, sıvının yüzeyi (üst noktası) ile tankın tavanı (referans giriş iskandili noktası) arasında kalan boşluk mesafesinin ölçümüdür (İskandil'in tersidir).
-
VLCC (Çok Büyük Ham Petrol Gemisi)
Kargo taşıma kapasitesi 200.000 ile 319.000 deadweight ton (DWT) arasında değişen, çok büyük hacimli ham petrol tankeridir (Supertanker).
-
Yatma (Meyil)
Geminin genellikle rüzgar veya yüksek hızlı dönüş gibi dış kuvvetlerden kaynaklanan geçici bir taraf eğikliği.
-
Yükseklik (İrtifa - Hs / Ho)
Bir gök cisminin ufkun üzerindeki açısal mesafesi, bir sekstant ile ölçülür.
-
Çarter Sözleşmesi (Charter Party)
Gemi sahibi (donatan) ile gemiyi kiralayan (çarterer) arasında, geminin yolcu veya kargo taşımacılığı amacıyla kiralanmasını düzenleyen bağlayıcı denizcilik sözleşmesidir.
-
Çift Cidar (Double Hull)
Özellikle petrol tankerlerinde, geminin tabanının ve yan bordalarının tamamen ayrı iki katmanlı sacdan (iç içe geçmiş iki tekne gibi) üretilmesi yöntemidir. Karaya oturma çatlaklarında denize petrol akmasını engeller.